Kota Kriziyle Sarsılan Tarım İhracatında Büyük Dava: 10 Milyar Dolarlık Hedef İçin Hızlı ve Kararlı Adımlar
Türkiye Meyve Sebze Mamulleri İhracatçı Birlikleri sektöründe yeni bir dönemin sinyalleri yükseliyor. Sektör Kurulu Başkanı Hayrettin Uçak, kapsamlı raporu Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat’a sunduklarını belirtti ve yaş meyve-sebze ile meyve-sebze mamulleri ihracatının önündeki kotalar ile yüksek gümrük vergilerinin kaldırılmasının kritik önemini vurguladı. Bu çağrı sadece bir iyileştirme talebi değil; marka değeri yüksek ürünlerin serbestleşmesiyle ihracat potansiyelinin tetikleneceği bir stratejik hamledir.
Uçak, 2025 bütçesinde toplam ihracatın 6,3 milyar dolar hedefinde olduğunu söyledi. Ancak gerçek bir dönüşüm için pazar çeşitliliği ve kotaların kaldırılması gerektiğini belirtti. Üretim gücü ve altyapı mevcut; şimdi sıra pazar güvenliği ve maliyet azaltımı odaklı politikada. Özellikle AB’nin kuru domates kotasının sınırlayıcı etkisi üzerine konuşurken, İtalya’nın ardından ikinci sırada olan Türkiye konumunun korunması, bunun için en az 40 bin ton kota talebinin gündeme taşınması gerektiğini vurguladı.
AB kotası ve rekabet gücü konusunda Uçak, Avrupa Birliği’nin 8.9 bin tonluk kuru domates kotasının sektörün büyümesini kısıtladığını söyledi. 2025 yılında 189 milyon dolarlık kuru domates ihracatı yapılan sektörde, kotanın esnetilmesi ya da artırılması için diplomatik temasların hızlandırılması gerektiğini savundu. Ayrıca Mısır’ın elma ihracatına uyguladığı %40 gümrük vergisinin rekabeti zayıflattığını belirtti ve bu konudaki müzakerelerin hızlandırılmasını talep etti.
Uçak, Ukrayna’ya yönelik anti-damping vergileri ve ek vergilerin ihracatı nasıl etkilediğini net bir şekilde ortaya koydu. Bu kararların yeniden değerlendirilmesi için diplomatik temasların artırılması gerektiğini söyledi. Böylece Türk ürünlerinin uluslararası pazarlarda adil bir zemine kavuşması hedefleniyor.
İşlenmiş ürünlere odaklanan destek çağrısı ile katma değerli üretimin önemi yeniden vurgulandı. DFİF desteklerinin yeniden devreye alınması talebi, uluslararası pazarlarda rekabet gücünü artıracağı ve sektörü daha değerli ürünlerle güçlendireceğini ifade etti. Sektör, 2026’nın ilk 5 ayında güçlü bir büyüme sinyali verirken ihracatın geçen yılın aynı dönemine kıyasla %18 artışla 2,384 milyar dolardan 2,815 milyar dolara ulaştığını açıkladı. İklim koşulları ve üretim artışı bu yükselişte ana etmenler olarak öne çıktı.
Uçak, 2026 yılını 7,5 milyar dolarlık ihracatla kapatmayı hedeflediklerini belirtti ve orta vade hedefi olan 10 milyar dolarlık ihracatın ulaşılabilir olduğunu ifade etti. Bu hedefler, engeller kaldırıldığında ve ülkeler arası görüşmelerde işbirliği güçlendiğinde hayata geçirilebilir. Bakan Bolat’ın sektör taleplerine olumlu yaklaşımını hatırlatan Uçak, görüşmelerde bu konuların gündeme alınacağını sözlerine ekledi.
İnşa eden bir anlatımla, yenilikçi çözümler ve dijital entegrasyonla ihracat süreçlerinin verimini artırmaya yönelik adımlar da masada yerini alıyor. Üretimden pazarlamaya her aşamada kalite ve güvenlik standartlarının yükseltilmesi, kota-vergisi dengelerinin optimize edilmesi ve tüketici talebine hızlı yanıt verecek esnek tedarik zincirlerinin kurulması hedefleniyor. Bu süreçte kamu-özel sektör işbirliği ve uluslararası ticaret normlarına uyum hayati rol oynayacak. Dostane ve sürdürülebilir büyüme için tüm taraflar, kararlılık ve vizyonla hareket etmeli.
