İhracatın Dalgası: EİB’nin Payı Yükseliş Potansiyeliyle Yeniden Şekilleniyor

İzmir merkezli Egeli ihracatçılar Birliği (EİB), 2025 yılı itibarıyla kaydedilen veriler ışığında uluslararası ticarette dikkat çekici bir dönüşüm yaşıyor. EİB, yıl sonunda toplam 18 milyar 505 milyon dolarlık bir ihracatla önemli bir hacmi korudu. Ancak bu büyümenin Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payı, 273 milyar 434 milyon dolarlık ulusal toplamın yalnızca %6,75’i düzeyinde kaldı. Uzun bir döneme bakıldığında, EİB’nin payının zaman içinde gerilediği ve 1980’de yüzde 18’lik rekor bir paydan bugün daha mütevazı bir konuma gerilediği görülüyor. Bu durum, bölgesel üretim ve üretici birlikleriyle ilgili kilit soruları beraberinde getiriyor.

“İhracat artıyor ama pay düşüyor” notu, EİB Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi’nin dikkat çektiği önemli bir ayrıntı. Eskinazi, bazı sektörlerde kurulan ihracatçı birliklerinin İstanbul ve Ankara merkezli olması nedeniyle EİB’nin kayıt dışı ya da sınırlı kalabildiğini ifade ediyor. Özellikle otomotiv, kimya, elektrik-elektronik ve yenilenebilir enerji ekipmanları gibi son yıllarda ihracatı büyüten sektörlerde birlikleşme olanaklarının değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Şu açmaz, bugün hem bölgesel hem de sektörel işbirliklerini güçlendirme gereğini gündeme getiriyor: EİB’nin bünyesinde koordineli birlikleşme kurulduğunda, kaydedilen ihracat rakamlarının 30–35 milyar dolar bandına çıkması mümkün görünür mü?

Gözlenen trendler, ihracat ekosisteminin yalnızca üretimi değil, finansmanı, lojistiği ve pazar erişimini de kapsayan çok katmanlı bir yapıya sahip olduğunu gösteriyor. Kurumsal birliklerin ölçeklenmesi, üretim yoğunluğu yüksek olan sektörlerde özellikle kritik bir rol oynuyor. Otomotiv, kimya ve enerji teknolojileri gibi alanlarda ar-ge yatırımlarının artması ve yurt dışı pazarlara yönelik uzun vadeli bağlantıların güçlenmesi, EİB’nin mevcut yapısını yeniden gözden geçirmesi gerektiğini işaret ediyor. Bu bağlamda, bölgesel üretici ağlarının güçlendirilmesi, uluslararası ortaklıkların artırılması ve kümelenme yaklaşımının benimsenmesi gibi adımlar, payın büyümesi için atan adımlar arasında gösteriliyor.

İhracat performansını artırmaya yönelik potansiyel stratejiler arasında, sektörel bazda özel birlikler kurma veya mevcut birlikleri EİB çatısı altında toparlama düşünceleri değerlendiriliyor. Böyle bir yapı, veri standardizasyonu, pazar analitiği, finansal kolaylıklar ve lojistik optimizasyonu gibi konularda sinerji yaratabilir. EİB’nin mevcut küresel ağlarıyla entegre çalışması, Türk ihracatçılarına yeni pazarlara açılım ve daha rekabetçi maliyet yapıları sunabilir. Ancak bu hedeflere ulaşmak için yasal mevzuat uyumu, kurumsal adaptasyon ve kapsamlı kapasite çalışmaları gerekir.

Sonuç olarak, EİB’nin payını artırabilecek ve Türkiye’nin toplam ihracat içindeki konumunu güçlendirecek yol haritası, kurumsal güçlendirme, yenilikçi ortaklıklar ve stratejik sektör odaklı birlikleşme ile şekillenecek. Bu süreçte İstanbul ve Ankara merkezli yapıların dışında, EİB’nin işlevselliğini artıracak şekilde farklı şehirlerin de katılımını teşvik etmek, bölgesel üretim dengesini daha adil ve verimli kılabilir. Böylece, 30–35 milyar dolar bandına doğru ilerleyen bir ihracat tablosu, sadece rakamsal bir hedef değil, aynı zamanda sürdürülebilir büyümenin göstergesi haline gelecektir.