OKUL POLİSİ UYGULAMASININ KARŞILAŞTIRMALI AÇIĞI: CEZA EHLİYETİ YAŞLARI, REHABİLİTASYON ve GENÇLERİN GELECEĞİ Etrafında Yeniden Düşünceler
Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde kurulan Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Araştırma Komisyonu, çocukların güvenliğini artırmaya ve toplumsal barışı korumaya odaklanan kapsamlı bir inceleme sürecini başlattı. Komisyon başkanı Müşerref Pervin Tuba Durgut’un yönettiği toplantıda, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ozan Selçuk ile Almanya’dan katılan uzman Haluk Kaya’nın sunumları, farklı ülkelerin gençlere yönelik adalet ve eğitim politikalarının karşılaştırmalı bir analizini sundu. Bu analiz, yalnızca sorunları tespit etmekle kalmayıp, biyopsikososyal bir yaklaşımı benimseyen, önleyici ve sürdürülebilir politika önerilerini tetikleyecek nitelikte bir yol haritası oluşturmaya yöneliktir.
OKUL POLİSİ UYGULAMASI BAŞARISIZ başlığı altında yapılan sunumlar, özellikle gençlerin cezai sorumluluk yaşlarının belirlenmesi konusundaki ülkeler arası farklılıkları gözler önüne serdi. ABD’de eyaletler arasında ceza ehliyeti yaşlarının 7’ye kadar düştüğü örnekler mevcutken, İngiltere’de 10, Almanya’da ise 14 yaş gibi net sınırların bulunduğu belirtildi. Bu farklar, okul güvenliği ile adalet arasındaki kırılgan dengeyi gözler önüne serdi. Özellikle ABD’de okul güvenliği uygulamaları kapsamında polisin rolünün, suça eğilimli davranışları önlemekten çok, öğrencilerin okula devamını ve güvenliğini sağlamak amacıyla tasarlandığı izlenimini verdi. Ancak uzun vadede yapılan araştırmalar, okul polisi uygulamalarının bazı durumlarda öğrencileri suç dünyasına çekebildiğini ve ceza sistemiyle erken temasın gençlerde adli süreçlere doğru bir yol açabildiğini gösterdi.
Sunumlar, okuldaki disiplinin adli vakalara dönüşmesini engellemek için bilişsel davranışçı terapi ve sosyal beceri eğitimi gibi programların, saldırganlığı ve riskli davranışları azaltmada daha etkili olduğunu ortaya koydu. Bu bulgular ışığında, okullarda polis varlığını azaltacak ve yerini direnç artırıcı, yaşa ve gelişim özelliklerine uygun müdahalelere bırakacak politikalar, toplumun güvenliği ile gençlerin rehabilitasyonu arasındaki dengeyi kurmayı hedefliyor.
Almanya Modelinin İnsan Odaklı Yaklaşımı ise özellikle cezalandırıcı tutumlardan uzaklaşıp eğitsel ve rehabilite edici yöntemleri merkeze almasıyla dikkat çekti. Haluk Kaya, Almanya’da çocuk adalet sisteminin temel amacının topluma kazandırma olduğuna vurgu yaptı. Kriminalizasyon yerine gençleri topluma entegre etmek, onların eğitim süreçlerini desteklemek ve psiko-sosyal ihtiyaçlarını karşılamak yoluyla riskleri azaltmak esas hedef olarak öne çıktı. Bu yaklaşım, ailesel, okul ve toplumsal destek ağlarının güçlendirilmesiyle, gençlerin geleceğini güvence altına almayı amaçlıyor. Kaya’ya göre, toplumsal barış ve gençlerin potansiyellerini ortaya çıkarmak için cezalandırma yerine rehabilitasyon odaklı politikaların uzun vadeli faydaları görülüyor.
Komisyon üyelerinin bu karşılaştırmalı incelemesi, sadece mevcut uygulamaları eleştirmekle kalmayıp, ulusal düzeyde uygulanabilir öneriler geliştirmeyi de hedefliyor. Bu anlamda, erken müdahale programları, aile destek hizmetlerinin güçlendirilmesi, okul tabanlı psikososyal hizmetlerin genişletilmesi ve toplumsal geri kazanım programlarının yaygınlaştırılması gibi alanlarda somut adımlar önceliklendiriliyor. Ayrıca, farklı ülkelerin en iyi uygulamalarının Türkiye koşullarına uyarlanması konusunda taslak politikalar üzerinde çalışılıyor. Komisyonun amacı, yalnızca sorunları tespit etmek değil; biyopsikososyal bir bakış açısıyla çocukların korunması ve gelişimi için bütüncül çözümler üretmektir. Bu süreç, çocuk adalet sistemi ile toplumsal güvenlik arasındaki dengenin yenilenmesini ve girişimci, sürdürülebilir politika önerileri geliştirilmesini sağlayacaktır.
