İzmir Körfezi’nin Derin Uykusunu Sarsan Dip Tarama Operasyonu: Çamurdan Hafriyata Uzanan Büyük Temizlik Hikayesi

İzmir Körfezi’nde suyun altına uzanan dev bir çalışma sürüyor. Aralık 2024’ten bu yana kesintisiz devam eden dip tarama ve derinleştirme operasyonları, Körfez’in archaik tabanını adeta yeniden şekillendiriyor. Deniz tabanından çıkarılan yaklaşık 1 milyon ton çamur, bölgenin ekosistemi için bir dönüm noktası oluşturan süreçlerin sadece başlangıcı. Bu yoğun çaba, Körfez’in geçmişte biriken sedimentleriyle mücadele etmekle kalmayıp, su sirkülasyonunu yeniden canlandırmayı ve kirleticileri sediment tabanından itibaren temizlemeyi hedefliyor. Tarama çalışmaları Bostanlı açıkları ile Körfez’in kuzey aksında, Çiğli bölgesinde yoğunlaşmış durumda; suyun akışını ve dolaşımını etkileyecek düzeydeki sediment yığınının kaldırılması için ekipler günün her saati sahada.

400 olimpik yüzme havuzunu dolduracak kadar çamur çıkarılması iddiası, operasyonun büyüklüğünü net bir biçimde özetliyor. 1 milyon ton çamur yaklaşık 50 bin hafriyat kamyonunu dolduruyor; bu kamyonlar arka arkaya dizildiğinde İzmir’in sınırlarını aşan bir konvoy oluşturabilir veya çıkarılan malzeme 400 olimpik yüzme havuzunu doldurabilir. Bu rakamlar, tarama çalışmalarının ölçeğini bir kez daha gözler önüne seriyor ve Çevre ve Su Yönetimi’nin (İZSU) bu süreçteki kilit rolünü vurguluyor. Projeyi yakından yöneten Güzin Özbaş, su sirkülasyonunun artmasıyla Körfez’in kirliliğinin azaltılabileceğini ifade ediyor; aynı zamanda kuzey kesimlerdeki sığlıkların akışı zorlaştırdığına dikkat çekiyor. Böylece Körfez’e güneyden giren su, kuzeyden çıkarken karşılaştığı bu engeller nedeniyle yeterince temizlenemiyor. Bu durum, bölgede yaşayan ekosistem için uzun vadeli bir sorun oluşturmaya aday.

İZSU’nun Çiğli İleri Biyolojik Atıksu Arıtma Tesisi, Türkiye’nin en büyük atık su arıtma tesisi olarak projenin altyapısal desteğini sağlıyor. Üç fazı hizmet veren tesisin dördüncü fazını devreye almak, Körfez temizliğine katkıyı artırıyor. Ayrıca derelerin rutin temizliği ile yağmur suyu ve kanal ayrıştırma hatlarının inşası, bölgenin altyapı dayanıklılığını güçlendiriyor. Körfez’in iyileşmesi için gösterilen kararlılık, sadece bir temizleme operasyonu değil, ekosistemin yeniden canlanması adına atılan adımlar bütünüdür.

200 bin hafriyat kamyonuna eşdeğer çamur çıkarılacak hedefi, tarama çalışmalarının derinliğini ve kapsamını bir adım daha ileri taşıyor. Özbaş, derinliğin yer yer 20 santimetreye kadar düştüğünü, tarama çalışmalarıyla bu derinliğin yükseldiğini belirtiyor. Böylece tabanda biriken sediman uzaklaştırılarak suyun tabanı yeniden şekillendirilmiş oluyor. Tarama, eksi 4 metreye kadar inen derinlikle sürdürülüyor ve Aralık 2024’te başlatılan çalışmalar bugün itibarıyla yaklaşık 700 bin metreküplük tarama kapasitesine ulaştı. Bu rakam, 1 milyon tonun üzerinde malzemenin çıkarıldığı anlamına geliyor ve toplam hedef olan 4 milyon tonluk çerçevenin kilometre taşını oluşturuyor. Vatandaşların hafriyat miktarını anlaması için verilen örnekler, bu süreçteki yoğunluğu somutlaştırıyor: yaklaşık 50 bin kamyon dolusu çamur şu ana kadar Körfez’den atılarak uzaklaştırıldı ve toplam hedefe ulaşıldığında yaklaşık 200 bin hafriyat kamyonuna eşdeğer bir miktar elde edilmiş olacak.

Bu çalışmanın ötesinde, çevresel farkındalık ve su ekosistemi sağlığı için atılan adımlar, yerel halkın günlük yaşamına olumlu yansımalar sunuyor. Körfez’e dökülen derelerin temizliği, yağmur suyu ve kanal hatlarının ayrıştırılmasıyla birlikte, kirliliğin kontrol altına alınması amacıyla yürütülen çabalar, bölgenin uzun vadeli sürdürülebilirliğini destekliyor. İzmirli vatandaşlar için bu, sadece bir inşaat ya da temizlik projesi değil; evrensel kent sağlığıyla uyumlu, temiz ve yaşanabilir bir Körfez vaadidir.