Tasarrufun Yeni Dinamikleri: Türkiye’nin Tasarruf Eğilimleri 2025 Dördüncü Çeyrek Verileri Işığında Yükselen Trendler ve Haritalı Yatırım Seçenekleri
Türkiye’nin Tasarruf Eğilimleri Araştırması, 2011 yılından bu yana süregelen bir tasarruf kültürü izleme projesi olarak, 2025 yılı dördüncü çeyrek sonuçlarıyla bir kez daha finansal sağlığın toplumdaki yansımalarını netleştiriyor. Tasarruf sahipliği yüzde 54 ile nispeten istikrarlı bir konumda kalırken, erkeklerin tasarruf eğilimi kadınlara göre 3 puan daha yüksek göründü. Bu fark, finansal karar alımlarında cinsiyet temelli davranış farklılıklarını anlamaya yönelik önemli ipuçları sunuyor. Ayrıca, tasarrufu olmayan kesimde ileride tasarruf etme niyetinin yüzde 21 olarak ölçülmesi, gelecek planlarının ne yönde evrildiğini gösteriyor.
Tasarruf sahipleri içinde düzenli tasarruf yapanların oranı yüzde 84 olarak kayda geçti; bu oran önceki döneme göre 2 puan artış gösterdi ve sürdürülebilir bir birikim alışkanlığına işaret ediyor. Ancak burada kapsayıcı bir bakış açısı da gerekli: Düzenli tasarruf yapanların yüzde 27’si, gelirlerinin yüzde 10’undan azını ayırabildiğini belirtirken yüzde 43’ü yüzde 10–20 bandında tasarruf ediyor. Bu dağılım, farklı maaş düzeylerinde tasarruf farklıklarını ve özellikle welfar odaklı politikaların ne kadar etkili olabileceğini anlamamıza yardımcı oluyor.
Tasarruf motivasyonları arasında geleceğe yatırımın ilk sırada olması, finansal planların uzun vadeli düşünülmesini destekler nitelikte. Beklenmedik riskler için güvence ihtiyacının ikinci sırada olması ise aniden oluşan olumsuz durumlara karşı bireylerin finansal dayanıklılığını güçlendirmek adına hangi koruma araçlarının önemli olduğunu gösteriyor. Özellikle 35–44 yaş grubunda, beklenmedik durumlara yönelik tasarruf motivasyonunun arttığı gözlemleniyor; bu, çalışma yaşamında kırılganlık riskinin artmasıyla paralel bir yaklaşımın benimsenebildiğini gösteriyor.
Tasarruf araçları dijitalleşmenin etkisiyle çeşitleniyor ve “yastık altı” kavramı hâlâ ön planda kalıyor. Araştırmaya göre, bir birey ortalama 2,1 araç üzerinden tasarruf yapıyor ve bu çeşitlilik giderek genişliyor. Yastık altı altın %43 ile en çok tercih edilen araç olarak üst sıralarda yer alırken, nakit de %32 ile güçlü bir alternatif olarak öne çıkıyor. Altın veya değerli metaller hesabı %21, TL vadeli hesap ise %18 ile takip ediyor. Ayrıca hisse senedi ve borsa tercihi %16, bireysel emeklilik fonları ise %15 ile karışık bir portföyün bileşenlerini oluşturuyor. Bu tablo, bireylerin hangi araçlarda risk almayı ve hangi araçlarda güvence aradığını anlamak için kritik bir rehber sunuyor.
Kadınlar ve erkekler arasında araç tercihlerinde belirgin farklar bulunuyor. Kadınlar yastık altı ve altın hesaplarını daha sık tercih ederken, erkekler hisse senedi/borsa ve kripto para gibi daha volatil araçlara yönelme eğiliminde. Bu cinsiyetli eğilimler, finansal eğitim ve erişim olanaklarının eşitleşmesiyle nasıl şekillenecek sorusunu da beraberinde getiriyor.
Yaklaşık her 5 kişiden 1’i, parasını daha yüksek getiri sağlayacak yatırım ürünlerinde değerlendiriyor. Bu bulgu, yatırım tercihlerini orta ve uzun vadeli getiri hedefleriyle uyumlu kılan bir davranış değişimini işaret ediyor. Kısa vadeli getiri beklentisi ise düşüş eğiliminde. Bu durum, yatırım kararlarını güçlendirmek için finansal kurumların uzun vadeli bilgilendirme ve hedefteki araç çeşitliliğini artırması gerektiğini gösteriyor.
Finansal sağlık açısından yapılan en önemli eylemler arasında, geçen döneme kıyasla harcamaları kontrol etme oranının %65’e çıkması dikkat çekiyor. Aynı zamanda, tasarruflarını daha iyi değerlendirmek isteyen katılımcılar oranında olumlu bir artış gözleniyor: Paralarını çoklu yatırım aracında değerlendirmenin oranı %15 olarak kaydedildi. Bilgi sahibi olma konusunda ise genel katılımcı kitlesinde %39 oranında bir farkındalık var ve bu oran erkeklerde %45’e yükselerek kadınlardan 12 puan daha yüksekte seyrediyor.
İnternet ve mobil bankacılığın kullanımı artıyor. Katılımcıların %95’i bankacılık hizmetlerinden faydalanıyor; son bir ay içinde internet ya da mobil bankacılık kullananların oranı %90. Bu dijital dönüşüm, bireylerin yatırım portföylerini anlık olarak izleyebilmesini ve karşılaştırmalı analizler yapabilmesini mümkün kılıyor.
İzleyiciye özel değerlendirme ve gelecek vizyonu: ING Türkiye Bireysel Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı Tuğçe Bora Kılıç, tasarruf ve yatırım ürünlerindeki çeşitliliğin artışını, esnek çözümlerle destekleyen bir yaklaşımla sürdürmeyi planladıklarını vurguluyor. Günlük faiz kazancı sağlayan Turuncu Hesap ve ING Mobil’in yatırım yönetimindeki rolü, müşterilere daha hızlı erişim ve karşılaştırma imkanı sunuyor. Böylece, birikimlerin farklı ihtiyaçlara göre esnek biçimde yönlendirilmesi hedefleniyor.
Bu bastırılan veriler, bireylerin tasarruf ve yatırımlarını sadece rakamsal olarak değil, motivasyon ve davranış paternleri açısından da yeniden şekillendirme gücüne sahip. Finansal eğitim programlarının, özellikle farklı gelir düzeylerine hitap eden modellenmiş tasarruf planlarının ve çeşitli yatırım araçlarının anlaşılır bir dille sunulmasının, toplumsal finansal sağlığın güçlenmesine katkı sağlayacağı aşikâr. Bu bağlamda, araştırmanın verileri, bireylerin bütçe yönetimi, acil durum fonları ve uzun vadeli birikim hedefleri konularında daha bilinçli kararlar almalarına katkı sağlayacak şekilde akademi ve uygulama dünyasının iş birliğiyle daha zengin içeriklere dönüştürülmelidir.
