İzmir’in Nadir Eserleriyle Şehrin Hafızası Aydınlanıyor: APİKAM ve Milli Kütüphane’nin Büyüleyici Seçkisi
İzmir’de iki kurumu bir araya getiren özel bir sergi, yüzyıllık kültür hazinelerini gün yüzüne çıkarıyor. Ahmet Piriştina Kent Arşivi ve Müzesi (APİKAM) ile İzmir Milli Kütüphane’nin ortak hazırladığı seçkide, dünya tarihinden Ege’nin denizcilik mirasına uzanan 61 nadir eser tek çatı altında toplandı. Her bir parça, serginin adıyla özdeşleşen “Belgesel Mirasın İzinde: İzmir’in Nadir Eserleri” temasını farklı bir yolculuğa dönüştürüyor. Bu eserler arasında Basel’de basılan Aristoteles’in Toplu Eserleri, Cihannümâ ve Kur’an-ı Kerim gibi nadide çalışmaları görmek mümkün.
Etkinlik, İzmir’de yılın en dikkat çekici buluşmalarından biri olarak 15 Kasım’a kadar ziyarete açık. APİKAM Müdürü Dr. Serhan Kemal Saygı, İzmir Milli Kütüphane’nin özel koleksiyonunu ilk kez bu kapsamla ziyaretçilerle buluşturmalarıyla ilgili heyecanlarını dile getirerek, “İki kurumun birlikte yürüttüğü bu proje, İzmir’in ve Türkiye’nin kültür hazinelerini dünyaya taşıma amacı taşıyor” dedi. Ayrıca serginin gerçekleşmesini destekleyen belediye ve vakıf temsilcilerine de teşekkür etti.
DÜNYADA İKİ NÜSHASI OLAN Düstûrnâme-i Enverî serginin en dikkat çekici parçalarından biri. Enverî mahlaslı şair tarafından yazılan bu manzum tarih eseri, Aydınoğulları Beyliği’nin denizci zamanlarından Osmanlı’nın erken dönemlerine uzanan geniş bir çerçeve sunuyor. İzmir Milli Kütüphane ile Fransa Ulusal Kütüphanesi arasında yer değiştiren bu nadide eserin Türkiye’deki nüshası, 3 bin 750 beyitlik kapsamlı bir tarihe işaret ediyor. Eser, dünya tarihiyle Ege’nin geçmişine dair önemli bir birincil kaynak olarak öne çıkıyor.
Aristoteles’in Toplu Eserleri: Basel’den İzmir’e Uzanan Tarih adlı koleksiyonun en eski basılı öğesi, Basel’de 1531 yılında basılan bu çalışmadır. Latince önsöz ve Eski Yunanca metinlerle zenginleşen bu kitap, Erasmus’un editörü olduğu örnekler arasında yer almasıyla da dikkat çekiyor. İzmir’de gün ışığına çıkarılan bu ciltler, Aristoteles’in temel eserlerini bir araya getiriyor ve 16. yüzyıl entelektüel ruhunu günümüze taşıyor.
Kâtip Çelebi’nin Cihannümâ’sı ve İzmir’in Görsel Coğrafyası ise serginin bir diğer önemli parçası. 1648 yılında kaleme alınmaya başlanan bu eser, sınırları ve coğrafyayı anlatmasının ötesinde, bağlı bulunduğu topluluklara dair sosyoekonomik gözlemleri de barındırıyor. İçerdiği haritalarda Çeşme, Foça ve İzmir merkezinin konumu öne çıkarken, kent arşiviyle çalışan uzmanlar, bu eserin bölgesel tarih için ne denli kıymetli olduğuna vurgu yapıyorlar.
Girit’ten Kurtarılan ve İzmir’de Korunan Kur’an-ı Kerimler ise sergiye farklı bir boyut katıyor. 1945 yılında İzmir Milli Kütüphane’ye bağışlanan bir nüsha, 1922 milli mücadele zaferinin ardından Girit’teki karışıklıklarda zarar görmesi nedeniyle İzmir’e getirildi. Eserin önceki sayfalarının eksik olması ve cildin sonradan toparlanması, Girit’ten İzmir’e uzanan yaklaşık bir asırlık yolculuğun izlerini taşıyor. Süslemelerin ve hat sanatının 17.–18. yüzyıllara ait olan bu nadide nüshalar, 24 ayar altınla bezeli motifleriyle ziyaretçilere görsel bir şölen sunuyor.
