Finansmana Erişim İçin Hızlı Adımlar: Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü İçin Yenilikçi Destekler ve Risk Paylaşımı Seansları
Birliği olarak zeytin ve zeytinyağı sektörünün finansmana erişimini kolaylaştırmak amacıyla düzenlenen toplantı, sektördeki aktörlerin bir araya gelerek finansal araçları yakından tanımasına kapı araladı. Güncel destek mekanizmalarının ele alındığı bu etkinlikte, TCMB, Türk Eximbank ve Türk Ticaret Bankası temsilcileri, ihracatçıların karşılaştığı pratik sorunlara yönelik çözümler üzerinde durdu. Toplantıya katılan firmalar ve üreticiler için rehber niteliğinde olan bu oturumlar, sadece kısa vadeli kredi olanaklarını değil, uzun vadeli yatırım ihtiyacını da dikkate alan kapsamlı bir finansman haritası çıkarma amacı taşıdı. Özellikle ham madde alımı dönemlerinde yoğunlaşan finansman talebinin nasıl yönetileceğine dair somut öneriler paylaşıldı ve bu öneriler katılımcılar tarafından kendi iş modellerine nasıl uyarlayabileceklerini tartıştı.
Toplantı boyunca, yerli girdilerin önemi ve yerli üretimin güvence altına alınması konusunda yapılan vurgular, sektörün rekabet gücünü artırmayı hedefledi. Başkan M. Emre Uygun’un açılış konuşmasıyla başlayan süreçte, üretimin finansman boyutunun nasıl güçlendirilmesi gerektiği net bir şekilde ifade edildi. Özellikle ham madde alımlarında yeniden yapılandırılan reeskont kredileri ve yerli girdi ağına dayalı destek modelleri üzerinde duruldu. Bu çerçevede, peşin ödeme avantajı ve Türk Lirası ödeme akışını güçlendirme politikalarının sektöre nasıl yansıdığı sorusuna yanıtlar arandı.
Yıllık planlar ve üretim takvimi dikkate alınarak tasarlanan finansman mekanizmalarının, üreticilerin verimliliğini ve karlılığını nasıl etkilediği üzerinde duruldu. Özellikle Eylül-ocak dönemlerinde ham madde talebinin arttığı ve bu dönemde kredi limitlerinin artırılması gerektiği konusunda ortak fikir birliği oluştu. Söz konusu öneriler, yalnızca kredi miktarlarıyla sınırlı kalmayıp, kullanım süreçlerinin hızlandırılması ve kapsamlı teminat modellerinin sadeleştirilmesi yönünde de ilerletildi.
Döviz dönüşüm desteğinde yeni yaklaşım konusuna özel bir vurgu yapıldı. Elde edilen deneyimler ışığında, ihracat bedellerinin Türk Lirasına dönüştürülmesini teşvik eden mevcut mekanizmanın, yerli girdilere dayalı üretimi daha da güçlendirecek biçimde kademe kademe yükseltilmesi önerildi. Uygun, kademe bazlı teşviklerin ihracatçıların döviz riskine karşı bütçelerini korumasına yardımcı olacağını ifade etti. Burhan Mert Angılı ise, farklı sektörler için ayrı destek oranları belirlemenin zorluklar yarattığını, ancak katma değer ve verimlilik odaklı, adil bir mekanizmayı geliştirmek için çalışmaların sürdüğünü belirtti.
Reeskont kredileri ve güncel koşulların netleşmesi bölümünde, günlük kullanım limitleri ve toplam limitler netleşti. Bu sayede firmalar, hangi durumda hangi limitleri kullanabileceklerini önceden planlayabilecekler. Ayrıca, %19,32’lik faiz oranının mevcut piyasa koşulları içinde rekabetçi bir avantaj sağladığı vurgulanırken, döviz alım kısıtlamasında getirilen esneklikler, ihracatçılara likidite konusundaki güveni pekiştirdi. Grup şirketleri için esneklikler, bakiyelerin grup içindeki dengeli dağıtımını mümkün kıldı.
Eximbank’tan yeni sigorta ve teminat olanakları için yapılan açıklamalarda, transit ticaret işlemlerinin güvence altına alınması amaçlandı. İhracatçıların yurt dışındaki iştirakler, depolar ve üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştirdikleri işlemlerde alacak sigortası kapsamı genişletildi. Ayrıca Ciro Poliçesi uygulaması ile yüksek hacimli sevkiyatlarda risk paylaşımı ve teminat maliyetlerinde önemli tasarruflar hedeflendi. Bu modelin, sigorta teminatı maliyetlerini azaltarak, ihracatçıların finansal planlamasını kolaylaştırması bekleniyor.
Yeşil dönüşüm finansmanı ve sürdürülebilirlik odaklı yatırımlar kapsamında Dünya Bankası kaynaklı Yeşil İhracat Kredisi’nin kapsamı netleşti. Gıda ve zeytin-zeytinyağı sektörü için Euribor artı 3,50 faizli ve 8,5 yıla varan vadeler sunuluyor. Bu kredi, sadece enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji projelerini değil, elektrikli araçlar ve lojistik altyapısı gibi yeşil dönüşümün kapsamını genişleten alanları de kapsıyor. Ayrıca, kredinin Kasım 2023 sonrası yatırım yapan firmalara geriye dönük finansman imkanı sunması, mevcut yatırım kararlarını destekliyor. Etkinlikte, bu finansmanın nasıl başvurulabileceği, hangi yatırım kalemlerinin kapsam içine girdiği ve geri ödeme esnekliğinin nasıl uygulanacağıyla ilgili ayrıntılar paylaşıldı.
Toplantının kapanışında moderatörlüğü yapan EZZİB Başkanı M. Emre Uygun, katılımcıların sorularını yanıtlayarak netleşen konuları pekiştirdi ve sektöre yönelik somut eylem adımları için bir sonraki aşamada izlenecek yol haritasını belirledi. İhracatçıların karşılaştığı ana sorunlar; kredi erişimi, teminat maliyetleri, döviz riski ve yeşil dönüşüm maliyetleri olarak öne çıktı. Ancak, bu sorunların çözümü için oluşturulan mekanizmanın sağlayacağı faydalar, kısa vadede operasyonel aksamaları azaltırken orta ve uzun vadede rekabet gücünü artıracak nitelikteydi. İlave olarak, katılımcılar kendi iş modellerine özel önerilerini ve uygulama planlarını paylaşarak, karar vericilere doğrudan geri bildirimde bulundu. Bu etkileşimli oturumlar sayesinde, hem üreticilerin finansmana erişimi kolaylaşacak hem de sektöre özgü risklerin paylaşılabilir hale gelmesi sağlanacak.
