İzmir’de Kapıdan Kapıya Atık Toplamayla Geri Dönüştürmede Devrim: Evde Başla Projesi Genişliyor
İzmir Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde hayata geçirilen ve vatandaşı doğrudan kapsayan kapıdan kapıya atık toplama modeli, Mart 2025 itibarıyla İzmir’de uygulanmaya başlandı. Başlangıçta 6 ilçede başlayan çalışma, bugün 8 ilçeye ve 28 mahalleye yayılarak şehir genelinde geri dönüşüm çıtasını yükseltti. Bugüne kadar toplanan yaklaşık 2.800 ton ambalaj atığı, İzdönüşüm Ambalaj Atığı Toplama ve Ayrıştırma Tesisi’ne kazandırıldı ve tesiste kapasite, nisan 2024 öncesine göre önemli ölçüde artış gösterdi.
Geriye dönüşüm açısından kayda değer bir başarı olarak değerlendirilen reddedilen atık oranı, yalnızca %0,95 seviyesinde kalıyor; bu da doğru ayrıştırmanın somut bir göstergesi olarak öne çıkıyor. Projenin genişlemesiyle birlikte Karabağlar, Bayraklı, Konak, Menderes, Bornova, Narlıdere, Buca ve Karşıyaka ilçelerinin tamamında ambalaj atıkları düzenli biçimde toplanıyor. Geri dönüşüme kazandırılan atıkların %35’i plastik, %30’u cam, %25’i kağıt-karton, %9’u ise metal olarak sınıflandırılıyor.
Gelecek hedefler arasında Bornova, Bayraklı, Karşıyaka, Narlıdere, Gaziemir, Balçova ve Güzelbahçe’nin tamamını kapsayacak şekilde projenin kapsamını genişletmek ve artan kapasite ihtiyacını karşılamak amacıyla Menemen Seyrek’te ikinci bir tesis kurma planı bulunuyor.
8 ilçe ve 28 mahallede devam eden uygulama kapsamında Bayraklı’nın Refik Şevket İnce, Körfez, Tepekule, 75. Yıl ve Manavkuyu; Bornova’nın İnönü, Kazımdirik, Atatürk, Evka 3 ve Ergene; Evka 4, Erzene; Buca’nın Yiğitler; Karabağlar’ın Üçkuyular, Fahrettin Altay, Basın Sitesi; Karşıyaka’nın Mavişehir, Atakent, Mustafa Kemal, Yalı ve Bostanlı; Konak’ın Kültür, Alsancak; Menderes’in Hürriyet ve Narlıdere’nin Yenikale ile Sahilevleri mahallelerinde çalışmalar sürüyor.
“Geri dönüşüm farkındalığı hızla yükseldi” şeklinde konuşan İzdoğa AŞ Genel Müdür Yardımcısı İlkay Kalafat, projenin hem kapasiteyi hem de toplumsal bilinci güçlendirdiğini vurguluyor. Nisan 2024’ten önce tesiste aylık yaklaşık 400 ton karışık ambalaj atığı işlenirken şimdi kapasite 550 tona çıktı ve atıkların türlerine göre ayrıştırılması tüm tesiste tamamlanıyor. Kalafat, “Avrupa’daki örnek modellerden ilham alarak Mart 2025’te hayata geçirdiğimiz proje sayesinde ambalaj atıkları kaynağında toplanıyor ve süreç bunu mümkün kılıyor” ifadelerini paylaşıyor.
“Toplama ve ayrıştırmada kapasite yüzde 40’a yakın arttı” diye konuşan Kalafat, metropolde yaklaşık 500 bin vatandaşa hizmet veren programın büyüyerek devam edeceğini belirtiyor. Gelecek dönemde İzmir’in tüm ilçelerde yaygınlaşması ve Türkiye’ye örnek teşkil etmesi hedefleniyor. Ayrıca vatandaşlar için mobil uygulama ile talepler, öneriler ve şikâyetler doğrudan iletiliyor ve tesislerle iletişim hızlı şekilde kurularak yaşanan aksaklıklar kısa sürede gideriliyor.
Atık yönetiminde yeni adımlar ve ESTİM entegrasyonu kapsamında Kısıkköy ESTİM bölgesinde faaliyet gösteren işletmelerden kaynaklanan ambalaj atıkları da İzdoğa koordinasyonunda toplanıp geri dönüşüme kazandırılıyor. Bu kapsamda sanayi ve ticaret bölgelerinde oluşan atıklar için benzer bir yönetim yaklaşımı uygulanıyor ve süreç, atık poşetlerinde yer alan QR kodlar üzerinden takip ediliyor. Böylece hangi hanelerin toplama hizmetlerinden faydalandığı ve hangi atık türlerinin ayrıştırıldığı güvenli bir veri tabanında toplanıyor.
