Topraksız Üretimle Geleceğin Bahçesi: Hidroponik Sistemle Öğrenci Projeleri ve Başarıları
FMV Florya Işık İlköğretim fen bilimleri laboratuvarında son üç yıl boyunca sürdürülen proje, gençlerin bilime olan ilgisini ve üretim gücünü somut bir deneyle ortaya koyuyor. Ortaokul öğrencileri, toprak kullanmadan bitkileri yetiştirip bu bitkilerden kozmetik ve gıda ürünleri geliştirme sürecini adım adım yaşıyorlar. Toprak yok, üretim var vurgusuyla başlayan hidroponik sistem, geleneksel tarımdan farklı olarak bitkileri besin açısından zengin suda büyütüyor. Katlı ve dikey tasarımı sayesinde sınırlı alanda çok sayıda bitki yetiştirilmesine olanak tanıyor. Besin çözeltisinin motorla dikey borulara pompalanmasıyla çalışan kapalı devre yapı, su tasarrufunu ön plana çıkarırken aynı zamanda üretimi kontrollü kılıyor. Günlük olarak suyun pH ve besin değerlerini takip eden öğrenciler, ölçüm ve veri analizi becerilerini pratikte pekiştiriyorlar.
Maruldan sabun ve krem üretimi Projenin ilk yılında hidroponik ortamda yetiştirilen marullardan ilginç bir çıktı elde edildi. Hasat edilen ürünlerin bir kısmı okul mutfağında kullanılırken diğer kısmı laboratuvarda bitki özütü çalışmalarında değerlendirildi. Marul özütlerinden doğal içerikli sabun ve nemlendirici krem elde edildi. Bu çalışma, Hidroponik Sistemle Yetiştirilen Marullardan Sabun ve Krem Yapımı adlı proje olarak Eyüboğlu Fen Bilimleri Proje Yarışması’nda birincilik kazandı.
Marul özlü şampuan TÜBİTAK’ta derece elde etti İkinci yıl, projenin kapsamını genişletti ve marullar tohumdan yetiştirilerek özütler kozmetik ürün geliştirme süreçlerinde kullanıldı. Öğrenciler, tamamen kendi formüllerine sahip bitkisel içerikli bir şampuan geliştirdi. Işık Marul Özlü Şampuan adıyla sunulan bu proje, TÜBİTAK Avrupa Bölge Sergisi’nde 2.198 proje arasından seçilerek Avrupa Bölgesi’nde ilk 13 proje arasına girerken bölge finalinde ikincilik elde etti. Ayrıca ALKEV Fen Bilimleri Proje Yarışması’nda Genç Bilim İnsanı ödülünü alırken Başakşehir İnovasyon Proje Yarışması’nda da derece elde etti.
Reyhandan doğal sıvı baharat geliştirildi Üçüncü yılında gıda güvenliği ve sürdürülebilir üretim odaklı çalışmalar öne çıktı. Hidroponik sistemde yetişen reyhan bitkilerinden doğal sıvı baharat üretimi için çalışmalar başladı. Kurutulan reyhan, özütlenerek taşıyıcı yağlar olan zeytinyağı, ceviz yağı ve keten tohumu yağı ile formüle edildi. Sonuç, küflenmeye karşı dayanıklı ve cam şişelerde saklanabilen, yemeklere doğal aroma veren yenilikçi bir baharat alternatifi oldu. Bu proje için TÜBİTAK ve TEKNOFEST yarışmalarına başvurular gerçekleştirildi.
Su tasarrufu yükselirken çıktıların kalitesi de arttı Hidroponik sistemin en önemli avantajlarından biri, geleneksel tarıma kıyasla %90’a varan su tasarrufu sağlaması. Toprak kullanılmadığı için yabancı ot ve zararlı böceklere karşı da doğal bir koruma sağlanıyor. Kapalı ortamda yürütülen üretim sayesinde mevsim kısıtlamaları ortadan kalkıyor ve bitkiler yıl boyunca yetiştirilebiliyor. Bu yönüyle hidroponik, geleceğin tarım teknolojileri arasında öne çıkıyor ve okul seralarının yeni hedefleriyle genişlemesi planlanıyor.
Yeni hedef: okul serası FMV Florya Işık İlköğretim, ilerleyen dönemde bahçede bir sera kurarak çiçekli bitkiler ile tıbbi ve aromatik değeri yüksek bitkileri üretmeyi ve bu bitkilerden yeni katma değerli ürünler geliştirmeyi amaçlıyor. Bu vizyon doğrultusunda çalışmalar, ölçülü adımlarla sürdürülecek ve öğrenciler bilimsel araştırmadan gerçek ürün geliştirmeye uzanan süreçleri daha da derinleştireceklerdir.
