Tarihin Taşına Dokunan Eller: İzmir’in Tarihi Asansörü’nde Görünmeyen Kahramanlar ve Korumanın Yüreği
İzmir Büyükşehir Belediyesi, Tarihi Asansör’de vandalizmle mücadele kapsamında kapsamlı bir temizlik ve koruma çalışması yürütüyor. Restoratörler Esra Küpelioğlu ve Özgün Taner Kara, duvarlara yazılan yazıları bilimsel yöntemlerle temizlediklerini belirterek “Bu sadece temizlik değil, kentin hafızasını koruma mücadelesi” dedi. Bu sözler, sadece yüzeysel bir temizliğin ötesine geçerek, kentin tarihine karşı yürütülen sorumlu bir yolculuğun da ifadesi oluyor. Kent Tarihi, Tanıtım ve Turizm Dairesi Başkanlığına bağlı Koruma Uygulama ve Denetim Şube Müdürlüğü (KUDEB) ve Tarihi Yapılar Şube Müdürlüğü ekipleri, Tarihi Asansör’de vandalizme karşı hassas bir temizlik çalışması yürütüyor. Restoratörler yazı ve çizimleri özel yöntemlerle yüzeye zarar vermeden temizlediklerini ifade ederken, “Her müdahale bilimsel esaslara göre yapılıyor, çünkü burada koruduğumuz şey sadece taş değil, tarih” dedi.
Çalışmalar yalnızca yüzey temizliğini içermiyor; aynı zamanda kentin hafızasının yeniden ortaya çıkarılması için bir fırsat yaratıyor. Mahalle sakinlerinin farkında bile olmayan tarihi yapılar gün yüzüne çıkıyor; bir çeşmenin yeniden akması, bir yapının yeniden kullanıma açılması vatandaşlarda büyük bir mutluluk yaratıyor. Bu süreç, toplumun kültürel mirasa sahip çıkma bilincini artırıyor ve gelecek kuşaklara aktarılacak bir mirası güvence altına alıyor.
Tarihi miras için titiz bir süreç KUDEB bünyesinde yürütülen çalışmalar yalnızca sahadaki temizlikle sınırlı değil. Restoratör Esra Küpelioğlu, toplam 30 ilçede taşınmazların basit bakım onarımlarına yönelik başvuruları değerlendiriyor ve bunu yalnızca meslektaşlarıyla değil, mimar, mühendis, şehir plancısı, arkeolog ve sanat tarihçisi gibi uzman bir ekip ile birlikte inceliyor. Yerinde yaptıkları incelemelerle yapının esaslı mı yoksa basit onarım kapsamında mı ele alınması gerektiğini belirliyorlar. Onarım süreci, yapıların tescil gruplarına göre değişen yasalar ve izin gereklilikleriyle uyum içinde ilerliyor. 1. grup yapılarda Koruma Bölge Kurulu Müdürlüklerinden izin alınırken, 2. grup yapılarda KUDEB uzmanları tarafından değerlendirilerek “Ön Onarım İzin Belgesi” düzenleniyor. Böylece her adım, yapının tarihsel ve kültürel değerinin korunması hedefiyle atılıyor.
Sahaya yardım eden ekipler, izin süreçlerini tamamladıktan sonra Tarihi Yapılar Şube Müdürlüğü ekibi koordinasyonunda iş programını hayata geçiriyor. Uygulamaları birebir takip eden İzmir Miras ekibi, tarihi yapıya zarar vermeden müdahaleleri titizlikle gerçekleştiriyor. Restorasyon çalışmaları için kullanılan özel solüsyonlar ve kontrollü yöntemler, milim millim dikkat gerektiriyor. En küçük hata bile tarihi yüzeye zarar verebiliyor ve bu da malzemenin dayanımını olumsuz etkileyebiliyor.
Restorasyon çalışmaları, sadece taşın yüzeyini onarmakla kalmıyor; bu süreçler, geçmişin ruhunu da yeniden canlandırıyor. Restoratör Özgün Taner Kara, yaptıkları işe duyduğu tutku ile mesleğin sadece teknik bir süreç olmadığını, zamanın ruhuna dokunan bir ifade olduğunu belirtiyor: “Bir duvara dokunduğumuzda aslında geçmişe dokunuyoruz.”
Küpelioğlu: Her müdahale bir iz bırakır Restoratör Esra Küpelioğlu, sahadaki en büyük zorluğun tekrarlayan vandalizm olduğunu vurguluyor. Temizlenen yüzeylerin kısa süre içinde yeniden yazılarla dolduğunu ifade eden Küpelioğlu, bu durumun hem emeğe hem de yapının dokusuna zarar verdiğini belirtiyor. Her temizlik müdahalesinin malzeme üzerinde mikroskobik düzeyde etkileri olduğunu ve tekrarlayan uygulamaların yüzey kayıplarını hızlandırdığını ekliyor. İzmir Tarihi Asansör örneğinin, yalnızca teknik müdahalelerle sürdürülebilir korumanın mümkün olmadığını, toplumun bilinç ve sahiplenme duygusuyla hareket etmenin hayati olduğunu gösterdiğini vurguluyor.
Bu miras hepimizin Restoratörler, bu mücadelenin yalnızca kendilerine ait olmadığını hatırlatıyor. Kara, “Biz sahadayız ama bu yapıların gerçek koruyucusu toplumun kendisi” diyor. İzmir’in hafızası, titizlikle yürütülen emeğin sayesinde ayakta kalmaya devam ediyor. İzmir Miras çalışmaları Instagram’da @izmirmiras hesabı üzerinden takip edilebilir. Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı.
