Zeytinyağı Sektöründe Rekoltenin Doğrulanması ve AB Kotalarının Avantaja Dönüştürülmesiyle Yeni Bir Dönem Başlıyor
İki sezondur ihracatta kan kaybeden Türk zeytinyağı sektörü için yeni bir döneme giriliyor. Sektörün geleceğini şekillendirecek kritik adımlar, rekoltenin doğru tespitinden geçiyor. Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği tarafından organize edilen ve pek çok paydaşın bir araya geldiği Sektör Buluşması, yalnızca mevcut durumun bir özeti değil, aynı zamanda yol haritasını da somut bir şekilde ortaya koydu. Özellikle rekoltenin netleşmesi ve AB’nden alınacak kota ile pazar payının korunması gibi başlıklar, toplantının öne çıkan temasını oluşturdu. Bu iki başlık, geleceğe dair planların ve yatırımların da yönünü belirliyor.
İleriye dönük öngörülebilirlik temasının altını dolduran konuşmalarda, üretici ve ihracatçı aktörler olarak tüm paydaşların omuz omuza hareket etmesi gerektiği vurgulandı. Sektörün en temel ihtiyaçlarından biri olan fiyat istikrarı ve ambalajlı ürünlere odaklanan politikaların güçlendirilmesi, ihracatçıların rekabet gücünü artıracak kilit unsurlar olarak değerlendiriliyor. Rekoltenin güvenilir verilerle belirlenmesi, alınacak kararların temel taşını oluşturuyor. Yanlış veya eksik verilerin, piyasa dalgalanmalarına ve politik belirsizliklere yol açabileceğinin altı çizildi.
AB ve serbest rekabet ihtiyacı ise toplantının en dikkat çekici konularından biri oldu. Türkiye, İspanya’nın ardından dünyanın en büyük ikinci zeytinyağı üreticisi konumunda olduğuna dikkat çekilirken, Avrupa Birliği içindeki kota politikalarının adil rekabet ilkesine zarar verebileceği kaydedildi. 100 tonluk sembolik kotanın ülke gerçekleriyle örtüşmediği, Kuzey Afrika rakiplerinin çok daha avantajlı giriş imkanı elde ettiği belirtildi. Bu yüzden, Brüksel ile yürütülen müzakerelerde sektöre dair tüm veri ve analizlerin paylaşılması, tek sesli bir yetkili temsilin önemsendiği vurgulandı. Amaç, Avrupa pazarında katma değeri yüksek, ambalajlı ürünlerle daha güçlü bir konum elde etmek ve kendi markalarımızla tüketiciye ulaşmaktır.
Gıda güvenliği ve küresel ticaret dinamikleri çerçevesinde, dünyadaki belirsizliklerin artması, gıda milliyetçiliği kavramını ön plana çıkardı. Ticaret savaşları, pandemi sonrası dönemde tedarik zincirlerinin kırılganlığını daha da görünür kıldı. Bu ortamda Türkiye’nin tarım ve gıda güvenliğini önceliklendiren politikalar geliştirmesi hayati önem taşıyor. Tarım Bakanlığı ve Ticaret Bakanlığı’nın birlikte yürüttüğü çalışmalar, ihracatçıyı destekleyen finansal enstrümanlar, URGE projeleri ve tarımsal ticaret heyetleriyle geniş bir kapsama ulaştırılıyor. Bu çerçevede 2025 ve 2026 hedefleri için ayrılan kaynaklar, sektörde üretimden ihracata kadar geniş bir etki yaratacak.
Sektörün ekonomideki ağırlığı ve büyüme vizyonu kapsamında, Türkiye’nin tarım hasılası ve ihracatı hedefleri, zeytinyağı segmentinde artış potansiyelini gösteriyor. Ambalajlı zeytinyağı ihracatının 2025 yılında toplam ihracat içindeki payının %70’e yakın olması, kalite odaklı üretim ve markalaşma çalışmalarının başarılı ilerlediğini gösteriyor. Sektör buluşması sonrası açıklanan ödül töreniyle, yalnızca ihracatta başarı gösteren firmaların değil, inovasyon ve katma değer odaklı üretim yapan oyuncuların da teşvik edildiği görülüyor. Bu ödüller, üretici ve ihracatçı arasındaki bağları güçlendirmek ve genç girişimcilere örnek olmak adına önemli bir motivasyon kaynağı olarak öne çıkıyor.
Toplantıda yer alan konuşmacılar ve paneller, zeytinyağı sektörünün sadece bir tarımsal ürün olmaktan çıkıp, araştırma geliştirme, kalite güvence, lojistik ve pazarlama becerileriyle uluslararası arenada rekabet edebilen bir güven zincirine dönüşmesi gerektiğini bir kez daha hatırlattı. Bakanlıklar ve sektör örgütleri arasındaki iletişimin güçlenmesi, alınacak kararların uygulanabilirliğini artıracak ve Türkiye’nin gıda tedarikçisi olarak güvenilirliğini pekiştirecektir. Bu bağlamda, uzmanlar, rekolte tespitine dayalı planlama ve kota müzakerelerinde tam şeffaflık çağrısını yinelerken, yatırımcılar için de uzun vadeli ve istikrarlı bir iş ortamı mesajını güçlendiriyor.
Sonuç olarak, zeytinyağı sektörünün rekabet gücünü koruyabilmesi için doğru veriye dayalı karar alma, uluslararası pazarlarda adil rekabet ve güçlü markalaşma stratejileri hayati önemde. Bu üç başlık etrafında şekillenen yol haritası, Türkiye’nin tarımsal ihracat potansiyelini en üst düzeye çıkarmayı hedefliyor. Sektör aktörleri, bu süreçte devletin desteğini ve paydaşlar arasındaki iletişimi daha da güçlendirme kararlılığını paylaşıyorlar.
