İzmir’in Gündemindeki Meslek Fabrikası: Vakıflar Yasası ve Şehrin Mülkiyet Mücadelesiyle Yükselen Gerilim
İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin mülkiyetinde bulunan ve uzun süredir tartışmalara konu olan Meslek Fabrikası, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün tasfiye ve tescil süreçleriyle yeniden gündeme geliyor. Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün, tarihi binanın vakıf adına tescil edilmesi talebine karşılık, belediye ve Odalar arasındaki karşı duruşlar ve belgeler üzerinden yürütülen tartışmalar, kentin mirasıyla kâr odaklı çıkarlar arasında sıkışan bir gerilimi gözler önüne seriyor. Bu süreçte, İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin uzun yıllara dayanan kadastro ve imar çalışmalarıyla varlığı kanıtlanan yapının, neden ve hangi yasa değişiklikleriyle farklı bir yöne evrildiği merak konusu.”
Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası İzmir Şubesi’nin açıklamaları, Meslek Fabrikası’nın vakıf adına tescil edilmesinin hukuka aykırı olduğunu vurguluyor. Odaların temsilcileri, 5737 sayılı Vakıflar Yasası’nın 2025 yılında değiştirilmesine rağmen, mevcut durumun kamu yararına aykırılıklar içerdiğini savunuyor. Oda başkanı Nejat Toscalı ve yönetim kurulunun ifade ettiği görüşler, binanın İzmir Belediyesi’nin mülkiyetinde olduğu gerçeğini destekler nitelikte; taşınmazın vakıf adına tescil edilebilmesi için vakıf tarafından inşa edildiğine dair güvenilir kanıtların bulunmadığını öne sürüyorlar. Bu yaklaşım, kamu varlığının korunması ve tarihi eserlerin gerçek sahiplikleri üzerinde yeniden düşünme gerekliliğini gündeme getiriyor.”
“Meslek Fabrikası’nın seçilmesi manidar” adlı açıklamada öne sürülen ana noktalar, geçmişteki yasal değişikliklerin mevcut tescil süreçlerini nasıl etkilediğini gösteriyor. 1935 yılında kabul edilen 2762 sayılı Vakıflar Yasası’nın “tasfiye” başlıklı 27. maddesindeki düzenlemelerin, 2007 yılında bazı işlemlerle kısmen aşılmış olduğuna dair belgeler de dikkat çekiyor. Ancak 5737 sayılı Vakıflar Yasası’ndaki güncellemelerin, 2025 sonrası süreçlerde yeni sorunları tetiklediği iddiası, kamu yönetimi ve belediyelerle vakıflar arasındaki ilişkinin yeniden ele alınması gerektiğini işaret ediyor. Şehrin kentsel dönüşüm ve rant odaklı projelerinin yoğunlaştığı bu bölgede, Meslek Fabrikası’nın vakıf adına tescillenmesi tartışması, yalnızca bir mülkiyet meselesi olmaktan çıkıp, planlama, arşiv kanıtları ve kamu yararı arasındaki ince çizginin sınanmasına dönüştü.”
“Vakıf ile ilişkisi yok” başlığıyla verilen açıklamada ise özel şahısların inşa ettiği yapının, vakıf tarafından yapılmadığı ve yalnızca ticari kazanç amacıyla kurulduğu ileri sürülüyor. Karayel’in ifadeleri, 1940 yılında kadastro çalışmaları sonucunda belediyeye tescil edilen binanın, vakıf iddiasını kanıtlayacak resmi belgeye sahip olmadığını gösteriyor. Ayrıca, arşivlerdeki kayıtlar ve tescil süreçlerinde izlenen yolun, vakıf taleplerinin öncesine değil sonrasına dayandırıldığına dikkat çekiliyor. Bu durum, yapının vakıfla ilişkisi konusunda şüphelerin artmasına neden oluyor ve sürecin yeniden incelenmesini gerektiriyor. Belediyenin elindeki belgeler ve arşiv kayıtları, Meslek Fabrikası’nın belediye mülkiyetinde olduğunun netleşmesini sağlayabilirken, benzer vakalarda görülen hak iddia ve tescil süreçlerinin nasıl sonuçlanacağı konusunda da örnekler sunuyor.”
Bu gelişmeler ışığında, İzmir kamuoyunun oda ve belediye arasındaki diyalogları yakından izlemesi, tarihi yapılar ve kamu mülkiyetinin korunması açısından önem kazanıyor. Oda temsilcilerinin sözlerinden çıkan mesajlar, sadece bir davanın sonucunu değil, kent dokusunun geleceğini etkileyebilecek geniş çaplı bir tartışmayı tetikliyor. Kamu yararı gözetilerek, arşiv ve kadastro kayıtlarının titiz bir şekilde yeniden incelenmesi ve şeffaf bir süreçle karar verilmesi gerektiği vurgulanıyor. Kaynaklarda yer alan bilgilerin, belediyenin mevcut mülkiyetine dair net bir kanıt sunması durumunda, Meslek Fabrikası’nın İzmir Büyükşehir Belediyesi adına kayıtlı olduğu yönündeki görüşlerin güçlenmesi bekleniyor.
